Jak przedstawiona jest Śmierć?

Jako przerażający szkielet z kosą (personifikacja)

Co oznacza egalitaryzm Śmierci?

Zabiera wszystkich równo, bez względu na stan

Czym jest danse macabre?

Korowodem ludzi różnych stanów prowadzonych przez Śmierć

Co to jest ars moriendi?

Sztuka umierania, czyli przygotowanie się na śmierć

Do czego służy wytykanie wad stanów przez Śmierć?

Do satyry obyczajowej i przestrogi

„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”

ogarniam.edu.pl · Język polski · Średniowieczeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/rozmowa-mistrza-polikarpa-ze-smiercia/

Śmierć w tym utworze jest straszna, ale i sprawiedliwa. Dla niej papież, król i chłop są po prostu kolejnymi gośćmi na tańcu.

1Co to za utwór

Anonimowy poemat dialogowy z XV w., przeróbka łacińskiego dialogu.
Uczony mistrz Polikarp prosi Boga, żeby pokazał mu Śmierć. Ta się pojawia i z nim rozmawia.
Śmierć wygląda przerażająco: to personifikacja w postaci szkieletu z kosą, z rozkładającym się ciałem.

2Co mówi Śmierć

Nikt jej nie ucieknie. Zabiera papieża, cesarza, rycerza, mieszczanina i chłopa. To egalitaryzm: wobec śmierci wszyscy są równi.
Przy okazji wytyka stanom ich wady, np. chciwość i nieuczciwość. Utwór ma więc charakter satyry obyczajowej.
Morał: żyj tak, żeby nie bać się końca.

Danse macabre: Śmierć prowadzi do tańca przedstawicieli wszystkich stanów.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kto prowadzi dialog w utworze?

3Motywy i pojęcia

Danse macabre (taniec śmierci): korowód ludzi z różnych stanów prowadzony przez Śmierć.
Memento mori: „pamiętaj o śmierci”.
Ars moriendi: „sztuka umierania”, czyli przygotowanie się na śmierć przez pokutę i ufność w Boga.
Groteska: połączenie grozy z komizmem. Rozkładające się ciało straszy i jednocześnie wywołuje nerwowy śmiech.

Zapamiętaj

Danse macabre i memento mori mówią jedno: śmierć dotyka każdego, więc warto żyć uczciwie.

Uwaga na błąd

Pisanie, że Śmierć jest tu bohaterką pozytywną albo wyłącznie przerażającą. Ma być groźna, ale też sprawiedliwa wobec wszystkich stanów.

✎Ściąga: „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Danse macabre i memento mori mówią jedno: śmierć dotyka każdego, więc warto żyć uczciwie.
Danse macabre (taniec śmierci): korowód ludzi z różnych stanów prowadzony przez Śmierć.
Memento mori: „pamiętaj o śmierci”.
Ars moriendi: „sztuka umierania”, czyli przygotowanie się na śmierć przez pokutę i ufność w Boga.
Groteska: połączenie grozy z komizmem. Rozkładające się ciało straszy i jednocześnie wywołuje nerwowy śmiech.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Kto prowadzi dialog w utworze?
1. APapież i chłop
2. BKról i błazen
3. CRycerz i smok
4. DUczony mistrz Polikarp i Śmierć
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Uczony mistrz Polikarp i Śmierć – To poemat dialogowy, w którym Polikarp rozmawia ze Śmiercią.
Jak przedstawiona jest Śmierć?
1. AJako rycerz w zbroi
2. BJako anioł w bieli
3. CJako przerażający szkielet z kosą (personifikacja)
4. DJako piękna kobieta
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Jako przerażający szkielet z kosą (personifikacja) – Przedstawienie ma budzić grozę.
Co oznacza egalitaryzm Śmierci?
1. AOmija bogatych
2. BZabiera tylko grzeszników
3. CZabiera wszystkich równo, bez względu na stan
4. DZabiera tylko starych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Zabiera wszystkich równo, bez względu na stan – Dla Śmierci papież i chłop są równi.
Co znaczy memento mori?
1. APamiętaj o śmierci
2. BNie bój się
3. CŻyj chwilą
4. DBądź pozdrowiona
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Pamiętaj o śmierci – To łacińskie przypomnienie o przemijaniu.
Czym jest danse macabre?
1. AKorowodem ludzi różnych stanów prowadzonych przez Śmierć
2. BRodzajem rymu
3. CTańcem rycerzy
4. DHymnem religijnym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Korowodem ludzi różnych stanów prowadzonych przez Śmierć – Motyw znany z utworów i obrazów.
Co to jest ars moriendi?
1. ASztuka pisania
2. BSztuka umierania, czyli przygotowanie się na śmierć
3. CSztuka budowania katedr
4. DSztuka walki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Sztuka umierania, czyli przygotowanie się na śmierć – Chodzi o pokutę i zaufanie Bogu.
Czym jest groteska w tym utworze?
1. ACałkowitym brakiem humoru
2. BOpisem przyrody
3. CWyłącznie śmiechem
4. DPołączeniem grozy i komizmu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Połączeniem grozy i komizmu – Rozkładające się ciało jest straszne i trochę śmieszne zarazem.
Do czego służy wytykanie wad stanów przez Śmierć?
1. ADo wychwalania bogaczy
2. BDo opisu historii
3. CDo satyry obyczajowej i przestrogi
4. DDo rozbawienia dzieci
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Do satyry obyczajowej i przestrogi – Wady mają skłonić do poprawy przed końcem życia.

Cały dział „Średniowiecze”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znaków Komunikacja językowa i funkcje wypowiedzi Błąd językowy a innowacja. Norma językowa Etyka i etykieta wypowiedzi Język w internecie i mody językowe Słownictwo wartościujące Rozprawka i argumentacja Retoryka i erystyka Notatka syntetyzująca, streszczenie i parafraza Dyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczne Źródła, cytat, przypis i bibliografia Esej, felieton, reportaż i interpretacja porównawcza Starożytność – cechy epoki Biblia – wiadomości ogólne Księga Rodzaju Księga Hioba Księga Koheleta Pieśń nad Pieśniami Księga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. Jana Jan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, Tyrtajusz Horacy – wybrane pieśni Filozofia starożytna Platon – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki „Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotyk Renesans – cechy epoki Jan Kochanowski – pieśni i fraszki Jan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epoki Poezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i Naborowski Jan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzm Jan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzm William Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epoki Ignacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackie Środki stylistyczne Lektury w klasie I: P, R i uzupełniające