ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Starożytnośćklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/filozofia-starozytna/

Język polski · Starożytność · kl. 1

Filozofia starożytna

Poznasz trzech wielkich filozofów greckich i trzy szkoły, które odpowiadały na pytanie: jak żyć, żeby być szczęśliwym.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Sokrates, Platon, Arystoteles

  • Sokrates (469–399 p.n.e.) nic nie napisał. Znamy go z dialogów Platona. Zadawał pytania, żeby rozmówca sam zauważył błędy w swoim myśleniu (majeutyka, „sztuka położnicza”). Przyznawał: wiem, że nic nie wiem. Skazany na śmierć, wypił cykutę.
  • Platon (427–347 p.n.e.) uważał, że prawdziwy jest wieczny świat idei, a to, co widzimy, jest tylko jego cieniem (idealizm). Założył Akademię. Znany jest z metafory jaskini (Państwo, ks. VII).
  • Arystoteles (384–322 p.n.e.) zaczynał od obserwacji rzeczy. Rozwijał logikę i uczył, że cnota to złoty środek (odwaga leży między tchórzostwem a brawurą). Napisał Poetykę.
Sokratespytania, majeutykaPlatonświat ideiArystotelesobserwacja, złoty środekepoka hellenistyczna: jak żyć szczęśliwie?epikureizmbrak cierpieniastoicyzmcnota, apatiasceptycyzmwstrzymaj sądcel: ataraksja, czyli spokój ducha
Trzej filozofowie klasyczni i trzy szkoły hellenistyczne, z celem każdej z nich.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co uważał Platon za prawdziwą rzeczywistość?

2Szkoły hellenistyczne: jak żyć szczęśliwie?

SzkołaNajważniejsze hasłoPrzykład
epikureizmszczęście to brak cierpienia i spokój duchaEpikur: żyj niepostrzeżenie
stoicyzmcnota to jedyne dobro; życie zgodne z naturą i rozumem; apatiaZenon z Kition, Seneka, Marek Aureliusz
sceptycyzmpewna wiedza jest niemożliwa, wstrzymaj się od sąduPyrron
  • Epikur nie zalecał nieograniczonych uciech. Przyjemność to brak bólu i lęku. Pomagają w tym przyjaźń, rozmowa i wiedza.
  • Stoicy odróżniali to, na co masz wpływ, od tego, na co nie masz. Nie kontrolujesz wydarzeń, ale odpowiadasz za własne sądy i działanie. Nazwa pochodzi od Stoa, ateńskiego portyku.
Zapamiętaj

Ataraksja to niewzruszony spokój ducha, cel epikurejczyków i sceptyków, bliski stoickiej apatii.

Uwaga na błąd

Utożsamianie epikureizmu z używaniem życia bez granic. Epikur uczył umiaru i przyjemności duchowych, a stoicka apatia to panowanie nad emocjami, nie obojętność.

✎Ściąga: Filozofia starożytna

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Ataraksja to niewzruszony spokój ducha, cel epikurejczyków i sceptyków, bliski stoickiej apatii.
  • Sokrates (469–399 p.n.e.) nic nie napisał. Znamy go z dialogów Platona. Zadawał pytania, żeby rozmówca sam zauważył błędy w swoim myśleniu (majeutyka, „sztuka położnicza”). Przyznawał: wiem, że nic nie wiem. Skazany na śmierć, wypił cykutę.
  • Platon (427–347 p.n.e.) uważał, że prawdziwy jest wieczny świat idei, a to, co widzimy, jest tylko jego cieniem (idealizm). Założył Akademię. Znany jest z metafory jaskini (Państwo, ks. VII).
  • Arystoteles (384–322 p.n.e.) zaczynał od obserwacji rzeczy. Rozwijał logikę i uczył, że cnota to złoty środek (odwaga leży między tchórzostwem a brawurą). Napisał Poetykę.
  • Epikur nie zalecał nieograniczonych uciech. Przyjemność to brak bólu i lęku. Pomagają w tym przyjaźń, rozmowa i wiedza.
  • Stoicy odróżniali to, na co masz wpływ, od tego, na co nie masz. Nie kontrolujesz wydarzeń, ale odpowiadasz za własne sądy i działanie. Nazwa pochodzi od Stoa, ateńskiego portyku.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Na czym polegała majeutyka Sokratesa?

    1. ANa zadawaniu pytań, które prowadzą rozmówcę do własnych wniosków
    2. BNa pisaniu traktatów
    3. CNa uczeniu retoryki
    4. DNa wygłaszaniu wykładów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Na zadawaniu pytań, które prowadzą rozmówcę do własnych wniosków – Nazywano ją „sztuką położniczą”.

  2. Co uważał Platon za prawdziwą rzeczywistość?

    1. ABoga ukrytego
    2. BWyłącznie materię
    3. CŚwiat zmysłowy
    4. DWieczny świat idei
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wieczny świat idei – Rzeczy widoczne są tylko niedoskonałymi odbiciami idei.

  3. Czym jest złoty środek u Arystotelesa?

    1. AZasadą prawa
    2. BCnotą leżącą między dwiema skrajnościami
    3. CHasłem sceptyków
    4. DŚrednią arytmetyczną
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Cnotą leżącą między dwiema skrajnościami – Np. odwaga leży między tchórzostwem a brawurą.

  4. Czego uczył Epikur?

    1. AUżywaj życia bez granic
    2. BWiedza jest niemożliwa
    3. CSzczęście to brak cierpienia i spokój ducha
    4. DJedynie cnota się liczy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Szczęście to brak cierpienia i spokój ducha – Epikur zalecał umiar i przyjemności duchowe.

  5. Co jest dla stoików jedynym dobrem?

    1. ASława
    2. BBogactwo
    3. CCnota
    4. DPrzyjemność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Cnota – Stoik żyje zgodnie z naturą i rozumem.

  6. Co zalecali sceptycy?

    1. AWalkę o władzę
    2. BŻycie zgodnie z naturą
    3. CSzukanie przyjemności
    4. DWstrzymanie się od sądu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wstrzymanie się od sądu – Skoro pewność jest niemożliwa, trzeba powstrzymać się od osądu.

  7. Co oznacza stoicka apatia?

    1. ACałkowitą obojętność wobec ludzi
    2. BLenistwo
    3. CStrach
    4. DPanowanie nad emocjami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Panowanie nad emocjami – Chodzi o opanowanie, nie o brak uczuć wobec bliskich.

  8. Skąd pochodzi nazwa stoicyzm?

    1. AOd wyspy
    2. BOd imienia Zenona
    3. COd greckiego słowa „cnota”
    4. DOd Stoa, ateńskiego portyku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Od Stoa, ateńskiego portyku – W portyku Stoa nauczał Zenon.

Cały dział „Starożytność”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieŚrodki stylistyczneLektury w klasie I: P, R i uzupełniające